Pardus 2007′yi kullanmadan önce kendinize yöneltmeniz gereken en önemli soru bu… Linux sadece birtakım 0 ve 1′lerin paylaşımına değil, bazı felsefi gerekçelere ve bir ahlaki duruşa dayanır. Nasıl mı?

Linux’un ne olduğunu anlatmak için başta bir düz yazı yazmayı düşünüyordum. Fakat daha sonra Linux’un ne olduğunu bilen ve Linux’un ne olduğunu merak eden iki kişi arasında yaşanması muhtemel diyaloglar uzayından rastgele bir tanesini seçmeye ve Linux’un ne olduğunu anlatmaktan vazgeçmeye karar verdim.

• Peki Linux nedir?
• Hemen efendim: Linux 1991 yılında Finlandiyalı bir bilgisayar mühendisliği öğrencisi olan Linus Torvalds tarafından geliştirilmeye başlanmış olan bir işletim sistemi çekirdeği projesidir.
• İstirham ediyorum. “Linux nedir” derken ne kast ettiğim gerçekten ortada değil mi?
• Hmm. Linux gerçekten bir işletim sistemi çekirdeği projesi ama. Fakat ben senin asıl duymak istediğin yanıtı anladım. Senin aradığın yanıta giden yolda ihtiyacımız olabilecek bir iki ufak kavramdan bahsedeyim önce, nasılsa sonrası gelir: ‘İşletim sistemi’, muhtemelen bildiğin gibi bilgisayarımızda istediğimiz uygulamaları çalıştırmamıza ve donanımlarımızı kullanmamıza olanak sağlayan en temel, olmazsa olmaz yazılımlar topluluğudur. ‘Çekirdek’ ise işte bu yazılımlar topluluğunun en temel bileşenidir. Linux da aslında bir çok açık kaynak kodlu işletim sisteminin çekirdeğini oluşturan bir yazılımdır, fakat yıllar içerisinde Linux adı açık kaynak kodlu işletim sistemlerinin bütününü tanımlar bir hâl almıştır.

• Hah. Şu meşhur “açık kaynak kodlu yazılım” hadisesi. Eğer şu kaynak kod denen şeyin ne olduğunu bir anlarsam çok bomba bir soru soracağım sana.
• Çok ayrıntılı bir açıklamayı hak etmesine rağmen basitçe özetlemeye çalışayım. Yazılımlar ile onların kaynak kodları arasındaki ilişki, yemekler ile o yemeklerin tarifleri arasındaki ilişkiye benzetilebiliriz. Kaynak kod bir yazılımın belirli, formal bir yapı içerisinde, insan tarafından anlaşılabilecek bir notasyonudur. Bir yazılımın kaynak kodu, o yazılımın neyi tam olarak nasıl yaptığını anlatır. Kaynak kodlar belirli işlemlere tabi tutulur ve ortaya meşhur 1 ve 0′lardan ibaret, bilgisayar tarafından anlaşılıp işletilebilecek ikili yazılımlar çıkar. Bu arada bu dönüşüm tek yönlüdür, yani bir yazılım kaynak koduna dönüştürülemezken kaynak kod, yazılıma dönüştürülebilir.

• Bomba sorudan vazgeçtim. Sonra soracağım onu. Başka bir soru: Linux’u bir sürü insan geliştiriyor. Doğru mu?
• Doğru.

• Ama bu projeyi Linus Torvalds başlattı… Peki günün birinde Linus denen beyefendi Linux’un kaynak kodunu kapatırsa ne olacak? Bunca insan yardım ediyorsa bir bildikleri vardır herhalde değil mi?
• Bir şeyleri anlama arefesinde olan kişilerin klişe sorusunu sordun fakat bana güzel bir başlangıç noktası sağladın. Evet, Linus Torvalds böyle bir şey yapabilir. Bu güne kadar Linux’un kaynak koduna katkıda bulunmuş herkese yazdıkları kod karşılığında para verip telif haklarından feragat etmeleri konusunda anlaşıp Linux’un kaynak kodunu kapatabilir. Fakat bir önceki çekirdek sürümünün kaynak kodu üzerinden çekirdeğin farklı bir isimle geliştirilmesine engel olamaz. Bunu sağlayan ve katkıda bulunanların güvende hissetmesini sağlayan şey ise GPL, yani Genel Kamu Lisansı’dır.

• Konu benim ilk sorduğum sorunun asıl cevabına doğru gidiyormuş gibi bir his var içimde. Senin başta bana göstermediğin nezaketi gösterip seni utandırayım ve mevzunun gidişatını bozmamak için “nedir bu GPL lisansı” diye sorayım.
• Çok naziksiniz, teşekkür ederim. GPL bir özgür yazılım lisansıdır. Bir yazılım bu lisans ile lisanslandığında kaynak kodu topluma armağan edilmiş olur ve dünyadaki herkese ayrım gözetmeksizin şu hakları verir: “Bu yazılımı istediğin amaçla çalıştırabilirsin”, “Bu yazılımın kaynak kodunu istediğin gibi değiştirebilirsin”, “Bu yazılımın orijinalini ya da değiştirdiğin halini toplumla paylaşabilir, istediğin kadar kopyalayabilirsin”. Bu kurallarına alışık olduğumuz bilişim dünyasının anlayışından öte, insana yakın bir yaklaşım.

• Faideli duyuluyor da bunun pratik bir faydası kafamda canlanmadı aslında.
• Aslında hem pratik hem de dolaylı bir takım faydaları var. Bir kere GPL şemsiyesi altında geliştirilen bir yazılım özel bir çaba sarf etmeye gerek bırakmadan, başlangıcından sonuna değin, ayrım gözetmeksizin “toplumun” ve “insanlığın” yararına geliştirilmiş olur. Neden? Çünkü, yazılım geliştiricileri tekerleği yeniden keşfetmekle vakit harcamaz, daha önceden çözülmüş problemleri yeniden çözmeden, o çözümleri doğrudan kullanarak yeni yazılımlar üretebilirler. Böylece ayrıntılarla vakit kaybetmek yerine yeni fikirleri hayata geçirmelerine zaman kalır (örneğin Firefox buna bilinen bir örnek). Yeni fikirler sayesinde bilgisayar kullanıcılarının önünde daha çeşitli ve iyi alternatifler olur. Öte yandan kullanıcılar özgür yazılımlara çoğunlukla 0 maliyet ile “sahip” olabildikleri için yazılım ücretlerine ayırdıkları kaynakları donanıma ya da diğer ihtiyaçlarına ayırabilir, yaşam ve çalışma standartlarını yükseltebilirler. Yüksek çalışma standardı verimi artırır vesaire.

• Güzel açıkladın. Fakat sen yabancı değilsin, açık konuşayım. Maliyet olayı bence pek de geçerli bir argüman değil, “DVD dolusu program 3 YTL, ne maliyetinden bahsediyorsun?” derler adama.
• Eh teşekkür ederim. Madem yabancı değiliz ben de açık konuşayım. Bir çok kişi senin söylediğin şekilde düşünüyor ve bilgisayarlarını lisans bedelleri ödenmemiş, kopya yazılımlar ile kullanıyorlar. Bunu yapanlar hem vicdanen hem de yasal olarak suçlular ne yazık ki. Eğer bir üretici bir yazılımı için bir bedel istiyorsa, ona emeğinin karşılığını vermemek ve yazılımı kaçak kullanmak üreticiye yapılmış büyük bir haksızlık bence. Bunu yapan insanlar vicdanlarına nasıl hesap veriyorlar bilmiyorum, fakat bunun çok hızlı gelişen bilişim sanayisi yüzünden bilişim ahlakının oturmasına vakit kalmamış olmasına bağlıyorum. Vicdan konusu bir kenara, bu insanları yasalar karşısında hırsız durumuna düşüren bir eylem. İnsanların sırf ihtiyaçlarını karşılamak istedikleri için hayatları boyunca yapmayı akıllarından bile geçirmeyecekleri suçları yasalar önünde işlemiş sayılmaları üzücü. Fakat daha üzücü olan ise buna alışmış olmaları ve alternatifleri görmezden gelmeleri. Öte yandan birey olarak bir DVD dolusu program ile hayatını sürdürebilir birisi, peki ya devlet kurumları? Tamamen duygusal bir şekilde bizim ülkemiz özelinde düşünürsek, devlet her yıl milyonlarca dolarlık yazılım satın alıyor, açık kaynak kodlu alternatifleri olduğu halde. Kesinlikle bu para ile çözülecek pratik sorunları vardır ülkenin değil mi?

• Vicdan filan diyerek beni utandırdığın için bu sohbetimizde ikinci kez istirham ediyorum.
• Hem bir de şöyle bir şey var, örneğin kapalı kaynak kodlu bir yazılımın lisans bedelini ödedin ve kullanıyorsun. Böylece hem yasalar hem de vicdanın mutlu. Diyelim bir arkadaşın bu yazılımın bir kopyasını istedi senden, fakat yazılımın lisansı buna müsaade etmiyor. Ne yaparsın?

• Tuzak soru. Ne söylesem kurtaramayacağım. Sen nasıl istersen öyle devam et madem.
• Lütfen sorulara cevap verelim. Ben size böyle mi yapıyorum?

• İyi. Veririm.
• Verirsin. Peki bunu yaptığın zaman lisans sözleşmesine aykırı davrandığın için baştaki duruma geri dönmüyor muyuz? Hem vicdanen hem de yasal olarak yanlış bir şey yapıyor hem de arkadaşının da aynı yanlışı yapmasına ön ayak olmuyor musun?

• İyi. Vermem.
• Kızdı. Neyse. Bir yerde doğrusu bu, vermemek: değneğin diğer ucuna seyahat. Bence böyle bir ikilemin yaratılmış olması insanlığa atılmış en büyük kazıklardan birisidir. Ayrıca bence bu durum açık kaynak kodlu yazılımların temelinde yatan ve insanlara sağladığı kavramlardan birisini ortaya çıkartıyor: paylaşım.

• Özgürlük diyeceksin sanmıştım.
• Ben de öyle derim diye hesaplamıştım ama orada pat diye “özgürlük” demek olmayacaktı. Fakat GPL hükümlerini şöyle bir düşündüğünde genel bir özgürlük anlayışının varlığını hissedebilirsin sanırım.

• Tamam anladım. Yani kafamda bir şeyler canlandı diyelim. Güzel bir olay, birileri var, kod yazıyorlar ve açıyorlar, diğerleri onların yazdıklarını kullanabiliyor, onlar diğerlerinin yazdıklarını kullanabiliyor, bir lisans var, bu kodları kamunun malı yapıyor filan. Ayrıca özgür yazılımları kullanmak güzel bir şey.
• Ve özgür yazılımları kullanmanın en etkin yolu bir Linux dağıtımı kullanmak.

• Hah, Linux dağıtımı, bu ne oluyor?
• Linux dağıtımı dendiğinde, Linux çekirdeği ve onun çevresindeki özgür yazılımları uyum içerisinde çalıştıran, yeni uygulamaların kurulması ve kaldırılması noktasında kolaylıklar sağlayan bir işletim sisteminden bahsediliyor.

• Açık kaynak kodları oradan buradan toplayıp uyumlu halde çalışacakları sistemler haline getiriyor insanlar ve bu Linux dağıtımı oluyor öyle mi?
• Evet, kimileri kendi araçlarını yazıyor, kimileri diğerlerine nazaran daha kolay oluyor. Fakat her biri kullanıcılara özgür bir şekilde bilgisayar kullanmanın tadını ve huzurunu vaat ediyorlar.

• Tabi sana huzur vaat ediyordur, fakat insanların Linux’un zorluğundan bahsettiklerine şahit oluyorum. Ben deneyeyim diye başına otursam kim bilir neler gelecek başıma. Bu konuda bir cesaretsizliğim var.
• Artık dağıtımlar çok gelişti. Kabul ediyorum, eskiden bu kadar kolay değildi. Fakat Pardus yedi tıklama ile kuruluyor örneğin, diğer Linux dağıtımlarının da ondan aşağı kalır yanı yok. Bir sürü insan kısa bir alışma sürecinin ardından rahatlıkla Pardus ya da diğer dağıtımları kullanabiliyor. Bir yerde buna cesaret etmek ve Linux’a bir şans vermek gerekiyor. En nihayetinde bu akıma güç veren şey kullanıcılar. Sadece kullanmakla dahi ciddi bir katkı sağlamış olacaksın.

• Eh. Bu kadar laftan sonra denerim artık. Sonuçta Linux’un anlamı biraz genişlemiş durumda anladığım kadarı ile. Linux deyince insanlar artık özgür yazılımlar ile çevrelenmiş bir işletim sistemi ve bir anlayıştan bahsediyorlar sanki.
• Evet, aynen öyle. Ben kısaca özgürlüğün anahtarı diyorum.

• İyi gidiyordun aslında. Son söylediğin hem çok reklam kokuyor, hem de hiç özgün değil. Hadi ben yabancı değilim, fakat başkasına söyleme.

Pardus Proje Yöneticisi Erkan TEKMAN, NTVMSNBC ile yaptığı röportajda Milli Savunma Bakanlığı’nın Pardus’un mevcut en büyük kurumsal kullanıcısı olduğunu belirterek, “Milli Savunma Bakanlığı’nda sahipli yazılım kullanılmaması sonucu sağlanan tasarruf 2 milyon ABD Doları civarındadır.” dedi.

TEKMAN, 2009 yılı itibarı ile Pardus Projesi’nin iç destekli bir UEKAE projesi olmaktan çıkıp bir milli yatırım projesi haline geldiğini açıkladı. Resmi Gazete’nin 15 Ocak 2009 tarihli mükerrer sayısında yayımlanan 2009 yılı Yatırım Programı’nda yer alan Pardus Projesi’ne milli bütçeden üç yıllık dönem için 14 milyon 310 bin TL kaynak ayrılmasına karar verildiğini belirten TEKMAN, “Söz konusu kaynak, Pardus projesinin başından bu yana UEKAE tarafından yapılan tüm harcamalardan ve büyük olasılıkla Türkiye’de özgür yazılım üretimi için şimdiye kadar yapılan yatırımdan daha çoğunun her yıl Pardus Projesi’ne aktarılması anlamına geliyor.” dedi.

TEKMAN, Pardus Projesi’nin, 2003 yılı başlarında Başbakanlık tarafından bir “ulusal işletim sistemi”nin olurluğunu araştırmak ve projelendirmek ile ilgili görevlendirmesi ardından, 2003 yılı sonbaharında TÜBİTAK UEKAE tarafından başlatıldığını hatırlattı.

Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgilere NTVMSNBC sitesinde yayınlanan bu haberden ulaşabilirsiniz. Erkan TEKMAN bu konu ile ilgili müjdeli haberi, ilk olarak, Özgürlükİçin e-dergisinin 12. sayısında kaleme aldığı “Pardus’un ‘İkinci Üç Yılı‘” başlıklı dosyada vermişti.

 

Kaynak: NTVMSNBC

Geniş bant İnternet ülkemizde yaygınlaştığından beri İnternet’ten sinemada izleyip beğendiğimiz ya da kaçırdığımız yerli yabancı dizileri bilgisayarımıza indirip seyretmek, onları arşivlemek gibi bir hobi oluştu bilgisayar kullanıcılarında. Özellikle de yabancı dizilerin bağımlılığı sayesinde hızlanan bu yöntem, sıkı takip sağladığı için kullanıcılar tarafından çok beğeniliyor. Bütün bunların yanında geriye tek bir sorun kalıyor: “Altyazı”.

Pardus, film ve dizi tutkunlarını da yalnız bırakmıyor ve bize altyazı ile ilgili aklınıza gelebilecek her türlü işlemi gerçekleştiren ve bir de dâhili oynatıcı içeren Subtitle composer’ı sunuyor.

Eminim bütün okurlarımız kabul edecektir ki, aradığımız filme ya da diziye göre altyazı bulmak bazen kâbusa dönüşebiliyor. Elimizde tek CD’lik film olmasına rağmen 2 CD’lik altyazılar, eşleşme gibi pek çok problemlerle karşılaşabiliyoruz.

Subtitle composer, özgür yazılım dünyasında kendini gösterebilen bir altyazı düzenleme programı. Altyazılarla ilgili her türlü soruna çare olurken, eğer dilinize güveniyorsanız her türlü videoya alt yazı yazmanıza olanak sağlıyor.

“Programı nasıl kullanacağım ben? Daha önce hiç alt yazı düzeltmedim!” diyen arkadaşları duyar gibiyim. Böyle programlar her ne kadar basit bir arayüze sahip olsalar da birazcık aşinalık isteyebiliyorlar.

Subtitle composer ilk başlayanların bile çok rahat kullanabileceği bir arayüze sahip. Şimdiden uyarıyoruz: altyazı takip etmek, dilimize çevirmek, onarmak bir süre sonra Subtitle composer ile tutku haline gelebilir.

Altyazı nasıl eklenilir ve düzenlenir?

Altyazı eklemek için Dosya > Aç ya da üst menüden klasör simgesine tıklayarak altyazı dosyanızı yükleyebilirsiniz. Altyazınız ile video aynı isme sahipse, Subtitle composer otomatik olarak video dosyasını birlikte açacaktır. Eğer sahip değilse Video > Open Video yolunu izleyerek açabilirsiniz.

Eklediğiniz altyazı dosyasında fazla bir bölüm varsa ya da bir yazım hatası mevcutsa onları üstlerine tıklayarak düzeltmemiz mümkün.

Eşleşme sorunları nasıl çözülür?

Söz konusu olan aslında aşılması zor olmayan, ama çok fazla yaşanan bir sorundur. Filmler ve diziler belirli bir FPS (saniye başına resim) ayarlarıyla yüklenir. Bu FPS ayarları dosyanın oluşturuş biçimiyle ilgilidir. Elbette bir dosyayı birden fazla kişi kullandığından ve paylaştığından bir kullanıcının FPS ayarı diğerini tutmayabilir. Bu da yanında altyazı sorununu getirir. Bu sorunu düzeltmek için elimizde olan altyazının FPS değerini ve çevirmek istediğimiz dosyanın FPS değerini bilmemiz yeterli olacaktır.

Time > Change Frame Rate yolunu izleyerek alt yazıların FPS’sini ayarlayabilirsiniz.

Composer ile başka neler yapabilirim?

Programın üst kısımında bulunan sekmeden yazıların kalınlık, incelik ya da italik ayarlarını yapabilir, Türkçe dil bilgisi denetimi yapabilirsiniz. Ctrl tuşuna basılı tutma ile pek çok satırı seçip sağ tıkladığınızda açılan menüden “Join Lines”a tıklayarak seçtiğiniz bölümleri birleştirebilir; aynı yolla birbirinden ayırabilirsiniz. Bir altyazıda sadece bir kısım yazı kayma yapıyorsa bu sorunu sol alt köşedeki zamanlayıcıdan ayarlayabilirsiniz.

Düzen > Join Subtitle yolunu izleyerek 2 CD’lik alt yazıları tek CD’ye düşürebilirsiniz. Pardus paket yöneticisi ile kolayca kurulabilen Subtitle Composer Programlar > Çoklu Ortam > Altyazı Düzenleyici adı altında kolayca bulunabilir.

Programın özellikleri yukarıda saydıklarımızla sınırlı olmamakla beraber elbette hepsine burada yer veremiyoruz.

Desteklenen başlıca altyazı tipleri

• Adobe Encore DVD (*.txt)
• Substatıon alpha (*.sub)
• DVD Junior (*.txt)
• DVD Subtitle System (*.txt)
• DVDSubtitle (*.sub)
• MicroDVD (*.sub)
• MPlayer (*.mpl)
• MPlayer2 (*.mpl)
• SubRip (*.srt)
• SubSonic (*.sub)
• SubViewer 1.0 (*.sub)
• SubViewer 2.0 (*.sub)

Sizin çalışmalarınızla birlikte bu program bütün altyazı sorunlarınıza yardımcı olacak ve sinema, dizi zevkini Pardus ile sorunsuzca yaşayacaksınız. Subtitle Composer size altyazı dünyasının kapılarını açacak. İyi seyirler…

özgürlükiçin.com

Yediden yetmişe hepimiz bilgisayar kullanmayı biliyoruz. Ancak pek çoğumuzun bilgisi, internete girmek, müzik dinlemek ve MSN görüşmesi yapabilmekle sınırlı kalıyor. Bilgisayar okur yazarı olmak elbette ki bu gibi temel ihtiyaçlar karşılayabilmekten ibaret değildir. Karşılaşılabilecek çeşitli sorunların giderilmesi ve genel olarak sistemin yönetilmesi konusunda belli bir bilgi birikimine ulaşmadan kendi kendine yeten bir kullanıcı olabilmemiz mümkün değildir.

Bu yazıda, Pardus deneyimi eskilere dayanmayan kullanıcıların kısa sürede sisteme hakim birer kullanıcı olabilmelerini sağlayacak bazı noktalara, biraz da Windows’taki durumla kıyaslamalı olarak değineceğiz. Yazımızı okuduktan sonra Pardus’a biraz daha hakim olarak ve kendinize güvenerek kullanabileceğinizi umuyoruz.

Açılış Menüsü Temizliği

Bilgisayarı açtığınızda kaç tane Pardus seçeneği karşınıza geliyor? Yalnızca bir tane mi?

Bazı güncellemelerden sonra açılış ekranındaki Pardus seçeneğine ek olarak yeni Pardus seçeneklerinin eklendiğine şahit olmanız muhtemeldir. Açılış ekranına gelen (en üste eklenen) yeni Pardus seçeneği, kurduğunuz güncellemeler içinde Linux çekirdeğinin de (kernel) olduğunu göstermektedir. Eski Pardus seçenekleri önlem olarak açılış ekranında tutulmaktadırlar. Yani, yeni Pardus seçeneği ile siteminizi açtığınızda herhangi bir sorunla karşılaşırsanız eski seçenekler ile sitemi açabilirsiniz. Eğer yeni Pardus seçeneği (listede en üstteki seçenek) ile sisteminizi açtığınızda herhangi bir sorunla karşılaşmıyorsanız eskilerini açılış ekranından kaldırabilirsiniz.

Pardus geliştiricileri Açılış Yöneticisi uygulamasını yazana kadar, açılış ekranındaki seçenekleri silmek ya da düzenlemek için bin bir zahmete katlanmamız gerekirdi. Pardus CD’si ile birlikte kurulu gelen bu uygulamaya Tasma > Sistem Seçenekleri > Açılış Yöneticisi yolunu izleyerek ulaşabilirsiniz.

• Listedeki eski Pardus seçeneklerini açılış ekranından kaldırmak için, o seçeneklerin sağında bulunan çarpı (x) şeklindeki silme düğmesi kullanılır.
• Listedeki bir seçeneği öntanımlı açılış kaydı olarak atamak için, o seçeneğin sağında yer alan tornavida şeklindeki düğmeden faydalanılır.
• Açılıştaki bekleme süresini değiştirmek için ise resmin sağ alt köşesinde bulunan Bekleme Süresi bölümünden faydalanabilirsiniz.

Gizli Dosyaların Görüntülenmesi

Pardus’ta gizli dosyaları görünür hale getirmek içinKonqueror‘un Görünüm menüsünde yer alan Gizli Dosyaları Göster seçeneğini işaretlememiz yeterlidir. Gizli dosyalar görünür hale getirildiklerinde, Windows’ta olduğu gibi silik bir biçimde görüntülenirler.

Pardus’ta gizli dosyaların isimlerinin başında nokta (.) bulunmaktadır. Bu mantıkla, gizli olmayan bir dosyanın adının başına nokta koyarak gizli hale getirebilirsiniz.

Cevap Vermeyen Programı Sonlandırmak

Pardus’ta cevap vermeyen bir programı sonlandırmak için Ctrl+Esc tuşları yardımıyla açılan KDE Sistem İzleyiciprogramını kullanılabiliriz. Bununla birlikte Pardus’ta bir uygulamayı sonlandırmak için daha pratik bir yol vardır: Kuru kafa yöntemi! Adı biraz korkunç olmasına rağmen etkili bir yöntemdir. Ctrl+Alt+Esc tuşlarına bastığımızda fare imleci bir kuru kafa şekline dönüşür. Bir uygulamaya ya da pencereye kuru kafa ile tıkladığınızda o uygulama anında sonlandırılacaktır. (1)

Disk Birleştirme

Windows’ta dosya silme, kopyalayıp yapıştırma gibi işlemler zamanla dosyaların açılma hızlarını düşürüp sistemin hantallaşıp yavaşlamasına neden olur. Bu yüzden bazı Windows kullanıcıları, bilgisayarını eski hızına kavuşturabilmek ümidiyle disk birleştirme programlarından faydalanırlar. Buna karşın Pardus’un kullandığı dosya sistemi disk birleştirme işlemine ihtiyaç duymamaktadır. Konuyla ilgili olarak açıklamayı okumanızı tavsiye ederek devam edelim. (2)

Donanım Hakkında Bilgi Almak

Pardus’ta çeşitli donanımlarınızın marka-modelleri ve teknik özellikleri hakkında bilgiler almak için ek bir uygulama kurmanıza gerek yoktur. Pardus ile kurulu gelen KDE Bilgi Merkezi uygulaması aracılığıyla donanımlarınız hakkında detaylı bilgiler alabilirsiniz. Pardus > Programlar > Sistem > KDE Bilgi Merkezi yolunu izleyerek uygulamayı çalıştırabilirsiniz.

Bazı donanımlarınız Pardus tarafından otomatik olarak tanınmamış olsa da, KDE Bilgi Merkezi uygulaması aracılığıyla bu donanımların marka-modelini öğrenebilirsiniz. Bu sayede donanımların ihtiyaç duyabileceği sürücü paketlerini doğru tespit edebilirsiniz.

PCI satırına tıklayarak ekran kartı, tümleşik ses kartı gibi doğrudan anakarta bağlı donanımlar hakkında bilgiler alabilirsiniz.

USB Aygıtları satırına tıklayarak bilgisayarınıza takılı harici kamera, bluetooth cihazı, yazıcı, tarayıcı gibi cihazlar hakkında bilgiler edinebilirsiniz. Yazıcı, tarayıcı gibi cihazlar hakkında bilgi alabilmek için cihazın açık konumda olmasını gerektiğini unutmayınız.

Bellek satırına tıklayarak bellek (RAM) kullanımı hakkında bilgiler alabilirsiniz. Bu arada Linux’un bellek kullanımı konusundaki yaklaşımından bahsedelim. Linux programlarınızın daha hızlı başlayabilmesi için RAM’in kullanmadığı kısmını “cache” yöntemi ile doldurur. Bu yüzden belleğinizin tamamı dolu gözükse bile aslında bu durum tam olarak daha fazla donanıma ihtiyacınız olduğu anlamına gelmez.

Varsayılan Uygulamaların Değiştirilmesi

Bir video dosyasına çift tıkladığınızda Kaffeine yerineMPlayer ile açılmasını isteyebilirsiniz, ya da bir kelime işlem dosyasına çift tıkladığınızda OpenOffice.org kelime işlemci yerine AbiWord ile açılmasını isteyebilirsiniz. Pardus’ta, bir dosya türünün varsayılan olarak hangi programla çalışacağını; dosyaya sağ tıklayıp  Birlikte Aç > Diğer > Bu dosya türüyle uygulamayı ilişkilendir yolunu izleyerek ayarlayabilirsiniz.

Örnek olarak .mp3 uzantısına sahip herhangi bir ses dosyasına çift tıklandığında Amarok yerine Juk ile açılmasını sağlayalım. Bunun için .mp3 uzantılı herhangi bir ses dosyasına sağ tıklarız, Birlikte Aç > Diğer yolunu izleriz.

Burada Diğer tuşuna basmak yerine doğrudan doğruya Juk seçeneğine tıklarsanız o dosya yalnızca bir kereye mahsus olarak Juk ile açılacaktır yani dosya türü Juk ile ilişkilendirilmeyecektir.

Diğer tuşuna bastıktan sonra alttaki pencere karşınıza gelir.

Burada arama kutucuğuna Juk yazarak ya da Programlar başlığındaki alt kategorileri takip edip Juk seçeneğine tıklayarak dosyanın açılacağı uygulamayı tanımlamış oluruz.

Aynı türden tüm dosyaları Juk ile ilişkilendirmek için, “Bu dosya türüyle uygulamayı ilişkilendir“ seçeneğinin yanındaki kutucuğu işaretleyip Tamam tuşuna basarız. Artık herhangi bir mp3 dosyasına çift tıkladığımızda doğrudan Juk ile açılacaktır. MP3 dışında OGG, WAV gibi uzantılara sahip ses dosyalarınız var ise o dosya türüne sahip dosyaları da aynı şekilde Juk ile veya başka bir uygulama ile ilişkilendirebilirsiniz.

Ayrıca, Tasma > Masaüstü Seçenekleri > Dosya İlişkileri yolunu izleyerek, çok daha detaylı ayarlamalar yapabilirsiniz.Tasma > Masaüstü Seçenekler > Bileşen Seçici yolunu izleyerek, varsayılan web tarayıcısını, e-posta programını değiştirebilirsiniz.

Yetkili Kullanıcı (Root) Hakları Elde Etmek

Windows’taki yetkili kullanıcı Administrator’un Linux’taki karşılığı, Root kullanıcısıdır. Windows’ta normal kullanıcıların yapabildiği pek çok işlem Linux’ta root parolası girme şartına bağlanmıştır. Linux’ta root yetkisine sahip olmadan çeşitli sistem dosyalarını değiştiremezsiniz, silemezsiniz. Buna karşın, Windows’da normal bir kullanıcı olarak hiç bir engelle karşılaşmadan önemli sistem dosyalarını silip, rahatlıkla sistemi kullanılamaz hale getirebilirsiniz. Siz hiçbir engelle karşılaşmadan bunları yapabiliyorsanız, düşünün artık virüslerin Windows’ta neler yapabileceğini…

Linux’daki bu sıkı tutum sayesinde sisteme zarar vermek isteyen zararlı yazılımlar yetki engelini aşamazlar. Bu engeli aşamayan zararlı yazılımlar dizinlerde yayılamazlar, bir faaliyet gösteremezler.

Şimdi kendi kendinize sorabilirsiniz: “Acaba ben root kullanıcısı mıyım? Değilsem nasıl root kullanıcısı olabilirim?” diye. Peşinen söyleyelim, bilgisayarınızın tek kullanıcısı siz olsanız dahi root kullanıcısı siz değilsinizdir. Root kullanıcısı: Kullanıcı adı; root olan ve kullanıcı şifresi; root şifresi olan özel bir kullanıcıdır. Sistemi root kullanıcısı olarak açmanın hiç bir gereği olmadığı gibi bu durum sistemde güvenlik açığına da neden olabilmektedir. Bu yüzden Pardus’da, root kullanıcısı olarak oturum açmak öntanımlı olarak engellenmiştir.

Peki, root kullanıcısı olarak oturum açamıyorsam nasıl root hakları elde edeceğim ?

Eğer root şifresini biliyorsanız istediğiniz her an root yetkileri elde edebilirsiniz. Şöyle ki; Programlar > Sistem > Daha Fazla Uygulama > Dosya Yöneticisi-Yetkili Kullanıcı yolunu izlediğinizde bir pencere açılır ve root şifresini girmeniz istenir. Root şifresini girip Tamam’a bastıktan sonra root yetkisiyle donatılmış bir Konqueror penceresi açılacaktır. Bu pencere üzerinde istediğiniz dizine erişip değişiklikler yapabilirsiniz. Konsole gibi metin ekranlarda çalışırken root yetkisi elde etmek için ise su – komutu verilip root parolası girilmektedir.

Örnek olarak; Xorg ayarlarının tutulduğu xorg.conf isimli dosyayı göz önüne alalım. Normal bir kullanıcı olarak xorg.conf dosyasını düzenleyip değişiklikleri kaydetmek istediğimizde değişiklikler kaydedilmeyecektir. Dosyayı silmek istediğimizde de yine erişimimiz engellenecektir. Dosyaya sağ tıklayıp Özellikler > İzinler yolunu izlediğimizde de resimdeki gibi değiştirilemeyen pasif seçenekler ile karşılaşırız.

Şimdi de Dosya Yöneticisi-Yetkili Kullanıcı uygulamasını açıp root şifremizi girelim. Açılan Konqueror penceresi üzerinden xorg.conf dosyasının bulunduğu dizine girelim. İşte bu şekilde xorg.conf dosyasını açıp içeriğini değiştirdiğimizde, yaptığımız değişiklikler kaydedilebilecektir. Ayrıca dosyaya sağ tıklayıp Özellikler > İzinler yolunu izlediğinizde daha önceden pasif olan seçeneklerin değiştirilebilir hale geldiklerini görebilirsiniz.

Sorunlu Programı Hayata Döndürmek

Bir program sorun çıkarıp çalışmaz hale geldiğinde çözüm olarak o programı kaldırıp yeninden kurmak aklınıza gelebilir. Ancak bir programın kaldırılıp yeniden kurulması, sorunu çözme adına pek bir şeyi değiştirmediği gibi, bir programın kaldırılması ters bağımlılıklar sebebiyle diğer uygulamalara da zarar verebileceğinden sakıncalı bir işlemdir.

Sorunların önlenmesi ve giderilmesi noktasında sisteminizi güncel tutmanızın büyük önemi vardır. Güncelleme yaparken yalnızca bazı güncellemelerin değil tüm güncellemelerin yüklenmesi önerilmektedir. Sadece bazı paketleri güncellenmesi, çeşitli sorunlara yol açabileceğinden tavsiye edilmez. Ayrıca herhangi bir sebeple güncellemelerin yarıda kesilmesi de çeşitli sorunlara yol açabilmektedir.

Bir program hata verir ya da hiç çalışmaz ise Konsol aracılığıyla sorunun kaynağını öğrenebilirsiniz. Bunun için Konsol’da sorunlu uygulamanın adını yazıp enter tuşuna basmanız yeterlidir. Neticede Konsol’un vereceği yanıttan bir anlam çıkaramasanız bile, bu yanıtı kopyalayıp Özgürlükİçin forumlarında paylaşarak yardım alabilirsiniz.

Bunun dışında, Tasma’yı açıp, yeni bir kullanıcı oluşturup, o kullanıcı adı ile giriş yaparak sorunlu uygulamanın çalışıp çalışmadığını kontrol edebilirsiniz. Eğer program çalışıyor ise normal kullanıcı adınızla oturum açıp aşağıda belirttiğim dosyaları silerek sorunu çözebilirsiniz.

• Sorunlu program bir KDE programı ise; gizli dosyaları görünür hale getirdikten sonra /home/kullanıcı adını/.kde/share/apps dizini içinde sorunlu programın adını taşıyan klasörü bulup siliniz. Ayrıca /home/kullanıcı adı/.kde/share/config/ dizini içinde yer alan, adı söz konusu programın adı ile başlayıp sonu rc ile biten ayar dosyasını siliniz.
• KDE programları haricindeki çeşitli programların yapılandırma dosyaları ise /home/kullanıcı adı/ dizini içerisinde yer alan gizli klasörlerde tutulmaktadır. Bu dizinlerde sorunlu programın adını taşıyan klasörü bulup siliniz.

Yalnız bu klasörler, çeşitli programlarda sonradan yaptığınız değişiklikleri, tercihleri barındıran dosyaları içerdiğinden klasörü sildiğinizde bu ayarlarınızı kaybedeceğinizi unutmamalısınız. İsterseniz bu klasörleri silmek yerine kesip bir başka dizine taşıyabilirsiniz, böylece gerekirse klasörü geri yükleyebilirsiniz.

Bunların dışında neler yapılabilir? Konsolda sudo pisi check komutu verilerek sorunlu paketler tespit edilebilir. Sorunlu paketler sudo pisi install –reinstall <paket adı> komutuyla yeniden kurulabilir.

Bu arada eklemekte fayda var; Konsol’da sudo ile başlayan bir komuttan sonra kullanıcı şifremizi girmemiz istenir. Yetkili kullanıcı girişi yapmak için girdiğimiz su komutundan sonra ise root şifresi istenmektedir. (3)

Dizinler Hakkında Bilgiler

Linux’ta tüm dosya ve dizinler / olarak gösterilen kök dizinden başlayarak dallanıp budaklanırlar. Kök dizin içindeki /mnt ve /home dizinlerine değinecek olursak;

/home: Bu dizin altında her kullanıcıya ait ayrı bir ev dizini bulunmaktadır. Kullanıcıların, belgelerini depolayabilecekleri bir alan olmanın yanı sıra aynı zamanda kullanıcıların çeşitli uygulamalarda yaptıkları ayarlamaların da kayıt edildiği bir dizindir. Bir başka deyişle bu dizin, Windows’taki Belgelerim ve Documents and Settings klasörlerinin karşılığı niteliğindedir.

/mnt : Çeşitli dosya sistemlerine sahip sabit disk bölümleri, CD/DVD gibi ortamlara bu dizin üzerinden erişilmektedir.

Herhangi bir uygulamada Dosya > Aç yolunu izleyerek yeni dosyalar açarken, örneğin bir ses oynatıcısında çalma listesine bu şekilde yeni dosyalar eklerken üsttekine benzer bir pencere ile karşılaşırsınız. Peki listeye ekleyeceğiniz şarkıların yerini bu pencere üzerinden nasıl bulacaksınız?

Eğer şarkılarınızı ev dizini (home) içine atmamışsanız bir başka disk bölümü üzerinde tutuyorsunuz demektir. İşte bu diğer disk bölümlerine /mnt dizini üzerinden ulaşabilirsiniz.

Geçmiş Yöneticisi (Sistem Geri Yükleme)

Pardus’un özgün bileşenlerinden Geçmiş Yöneticisi aracı görev bakımından Windows’un Sistem Geri Yükleme aracına benzetilebilir.
Geçmiş Yöneticisi ile, program ekleme/kaldırma yada güncellemelere bağlı olarak ortaya çıkabilen çeşitli sorunları geri alabilirsiniz. Programa,  Tasma > Sistem Seçenekleri > Geçmiş Yöneticisi yolu üzerinden ulaşabilirsiniz.Resimde sol tarafta, o güne kadar yapılmış tüm program ekleme/kaldırma/güncelleme işlemlerinin kayıtlarını görüntülenmektedir. İstediğiniz bir ana geri dönmek için elbette Geri Yükle tuşu kullanılmaktadır.

Yeni Görüntü düğmesi ise sistemde o anda kurulu olan programların durumunu kaydetmenin yanı sıra bu programların ayar dosyalarının da kaydedilmesini sağlamaktadır. Görüntüsünü aldığınız bir ana geri dönmek için Geri Yükle düğmesi kullanılır.

PiSi’lerin Yedeklenmesi

Özellikle limitli ADSL kullanıcılarının merak edebileceği bir konuya geldi sıra; Paket Yöneticisi aracılığıyla indirip kurduğumuz programların kurulum dosyalarının yedeklenmesi mevzusu.

Öncelikle, Paket Yöneticisi aracılığıyla indirip kurduğumuz programların kurulum dosyaları (yani PiSi dosyaları) varsayılan olarak sabit diskte yedeklenmemektedir. Ancak isterseniz bundan sonra indireceğiniz programların PiSi dosyalarının yedeklenmesini sağlayabilirsiniz. Bunun için Paket Yöneticisi’ni açıp Ayarlar >> Paket Yöneticisini Yapılandır >> Önbellek yolunu izleyerek PiSi önbelleğini açmanız yeterlidir.

PiSi önbelleğini açtıktan sonra indireceğiniz PiSi’ler artık /var/cache/pisi/packages dizini içinde depo edilecektir. Eğer bir gün Pardus’u kaldırıp yeniden kurmanız gerekirse, yedeğe aldığınız bu PiSi dosyalarını yine aynı dizin içine bırakırsınız. Programları kurmak için ise her zaman olduğu gibi Paket Yöneticisi’ni açıp istediğiniz paketleri işaretleyip “Paketleri Kur” tuşuna basarsınız. Eğer kurmak istediğiniz programın yeni sürümü çıkmış ise sabit diskinizdeki eski PiSi paketi kullanılmayacak, bunun yerine yeni sürümün PiSi paketi İnternet’ten indirilerek yeni paket kurulacaktır.

GRUB Nedir?

GRUB, bir bilgisayarda yüklü bulunan bir ya da birden fazla işletim sisteminin ön yükleme görevini yerine getiren bir ön yükleme yazılımıdır, Pardus CD ile birlikte sisteme kurulmaktadır. Daha açık bir ifadeyle, bilgisayarı her açtığınızda karşınıza gelen işletim sistemi seçme ekranı GRUB’un ta kendisidir.

Eğer bilgisayarınızda hem Windows hem de Pardus kurulu ise GRUB’un yeniden yüklenmesi konusunun bilincinde olmanız gereklidir. Çünkü  Windows ve Pardus yüklü bir bilgisayarda Windows’un yeniden kurulması halinde GRUB ön yükleme yazılımı otomatikman Windows tarafından silinecektir. GRUB’un silinmesi halinde açılıştaki işletim sistemi seçme ekranı gelmeyeceğinden doğrudan doğruya Windows açılacaktır.

Windows’un yeniden yüklenmesi durumundan sonra Pardus’a ulaşabilmek için GRUB yazılımını yeniden yüklemeniz gereklidir. GRUB’un nasıl yeniden yüklendiğini anlatan şu sayfayı bir yere not etmenizde fayda var.

Kaynakça:
(1) http://hakanarin.blogspot.com/
(2) http://www.whylinuxisbetter.net/index_tr.php?lang=tr
(3) http://www.ozgurlukicin.com/forum/internet/527/?page=1

Pardus, GNU/Linux altyapısını ya da daha derinlemesine bakarsak mimari olarak UNIX işletim sistemlerinden miras bir yapı kullanır. Bu mimarinin temeli, sisteme bağlı olan tüm donanımların ve sistem bileşenlerinin tek bir hiyerarşi altında toplanmasına dayanır. Bu mimari (yine UNIX temel alınarak hazırlandığı için) Mac OS X kullanıcılarına yabancı gelmeyecektir. Öte yandan, Windows kullanıcıları C ve D gibi harflerle tanımlanmasına alıştıkları disk bölümlerini ya da bilgisayarlarına taktıkları disket, CD, DVD ya da bellek çubuklarını nerede bulacaklarını şaşırabilirler.

Pardus kullanıcıları, sisteme ilk giriş yaptıklarında masaüstünde Sistem, Ev Dizini ve Çöp simgeleriyle karşılaşır. Sistem simgesi tıklandığında açılan pencerede donanım bilgileri, bellek miktarı, işlemci bilgisinin yanında sistemde bağlı olan “Depolama Ortamları” da bir liste halinde sunulur. Herhangi bir CD, DVD ya da bellek gibi ortamlar ise bilgisayara takıldıkları anda bu listeye eklenirler. Yani CD sürücüde herhangi bir CD takılı değil iken, CD sürücü bu listede görüntülenmez.

 

Bu yapının bir başka özelliği de her kullanıcının birbirinden ayrı birer Ev Dizini altında çalışmasına dayanır. Kullanıcı, parolasıyla sisteme giriş yaptığından itibaren gerçekleştirdiği her işlemi pratikte bu dizinde gerçekleştirir. Oynanan oyunların puanları, İnternet geçmişi, sohbet kayıtları, kişisel dosyalar ve hatta arka plan resimleri, temalar ve benzeri ayarlar da her kullanıcıya ayrı ayrı ayrılmış bu alanda saklanır. Böylece hiçbir kullanıcı bir diğerinin seçimlerini değiştiremez ve diğer kullanıcıların özel dosyalarına erişemez.

 

Dosya yönetimi – Konqueror

Pardus 2008, kurulum sırasında sistem dosyaları dışında kullanıcı dosyaları için ayrı bir disk bölümü istenip istenmediğini sorar. Ayrı bir disk bölümünü Ev Dizini’ne ayırmak bu anlamda büyük bir yedekleme kolaylığı sağlar. Ev Dizini’ne, masaüstündeki simgesine ya da görev çubuğundaki ev simgesine tıklanarak ulaşılabilir.

Ev Dizini simgesi kullanıcıyı basitçe dosyalarını yönetebileceği Konqueror programına ulaştırır. Basit olmayan biçimde anlatmak gerekirse, Konqueror, SSH, FTP gibi protokoller ile bağlanılan İnternet hesapları, iPod gibi yeni nesil müzik çalarlar ve akla gelebilecek, bilgisayar kullanılarak iletişim kurulan tüm ortamları yönetmek konusunda pratik olanaklar sunar.

İsmiyle İngilizce fatih anlamına gelen Conqueror sözcüğüne gönderme yapılan bu dosya yöneticisi, kullanıcının gerçekten dosyalarının fatihi olmasını sağlar. Sol kenara yaslı bulunan sekmelerle müzik koleksiyonu, sistem dosyaları, yerel ağ ya da İnternet üzerinde kaydolunan hesaplar arasında gezmek için içerik yönetilebilir. Pencerenin sol sütunu seçilen içeriğin başlıklarının bir listesini içerir. Pencerenin ana alanında İnternet kullanıcıları arasında her geçen gün daha yaygınlaşan sekme olanağı ile birçok farklı dizin/alan bir arada açılabilir.

Sistem yönetimi

Her kullanıcı, gündelik ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığı yazılımların güvenilir, kaliteli ve kolay kullanılır olmasını bekler. Pardus 2008′nin, kullanıcılarına bu güveni sağladığına yönelik birçok olumlu eleştiri İnternet’te görülebilir. Peki, ya yönetim? Yeni programları kurmak, güncellemeler, bilgisayarın saldırılara, virüslere karşı güvenli olmasını sağlamak, yeni bir yazıcı eklemek ya da İnternet bağlantı ayarlarını değiştirmek… Pardus’u bu konularda yapılandırmak ne kadar zor?

TASMA, Pardus’un hemen her konuda davranışlarını ve kullanıcı tercihlerini belirleyen temel yapılandırma arayüzüdür. Sisteme yeni kullanıcılar eklenmesi, yeni harici donanımların (yazıcı, tarayıcı vb.) tanıtılması, masaüstü yazı tiplerinin belirlenmesi gibi konularda kullanıcıların işini kolaylaştıran bu araca klasik menü seçildiyse ilk pencerede, daha yenilikçi ve deneysel KickOff menüsü seçildiyse, Sistem sekmesi altında TASMA ismiyle ulaşılabilir.

Program Kurulumu

Pardus, farklı mimarisiyle kendisine özgü hazırlanmış programlarla çalışır. Bu programlar için de öncelikli kaynak olarak Pardus’un İnternet deposu belirlenmiştir. Bu, kullanıcılara sistemle son derece uyumlu, başka programlarla ortak çalışma yetenekleri en üst düzeyde olan yeni olanaklar sunar. İşleyişe yine Windows kullanıcıları açısından bakılacak olursa, EXE biçimindeki programlar doğrudan çalışmaz. Bununla birlikte sistem kurulduğu anda kullanıcılarına ofis programlarından medya oynatıcılarına, fotoğraf albümlerinden İnternet araçlarına uzanan 1.800 kadar paket sağlar. Yani Windows kullanıcılarının “İşletim sistemini kurdum, şimdi programlarımı kurayım” alışkanlığını tekrarlamadan önce menüde bir dolaşmalarında yarar var… CD’den kurulan ve Mozilla Firefox, Mozilla Thunderbird, OpenOffice.org, VLC gibi tüm kişisel bilgisayar platformlarında tanınan programlara ek olarak aynı özgür yazılım modeliyle geliştirilmiş 3 boyutlu canlandırma, web programlama, vektörel çizim, video düzenleme gibi farklı ihtiyaçlara yönelik çözümler ya da özgür olarak geliştirilen oyunlar da İnternet deposunda hazır bekler. Pardus, program markalarına değil, teknolojilere ve araçlara odaklanmayı hedefler ve bir masaüstü bilgisayarından beklenen tüm görevlere uygun yazılımları kullanıcılarına sunar. 

Bir kullanıcının Pardus 2008′i ilk kurduğu ana geri dönecek olursak; Kaptan Masaüstü, ağ ayarlarının yapılandırılmasının ardından kullanıcıdan güncellemeleri takip eden bir programcığın görev çubuğunda çalışması için izin ister… Bu soruya “Evet” yanıtını veren kullanıcılar kendi belirledikleri aralıklarla, kullandıkları programların daha güncel, yüksek performanslı ya da güvenli sürümleri çıkıp çıkmadığı konusunda bilgilendirilirler. Aynı araç, Pardus’un İnternet deposunda bulunan binlerce programı, diğer bir deyişle ihtiyaç duyulan programları kurmak için en uygun olan araçtır. Çözümü uzaklarda aramaya gerek kalmaz.

Program Ekle, Güncelle veya Kaldır

Paket Yöneticisi, Pardus sistemlerinde kurulu bulunan ve kurulması muhtemel yazılımların yönetilmesine yardımcı olan aracın ismidir. Bu araçla sistemde yüklü bulunan programların listelenmesi, yeni programların kurulumu ya da kurulu bulunan programların güncellenmesi sağlanır. TASMA’da Sistem Seçenekleri altında bulunan Program Ekle, Güncelle veya Kaldır isimli simgeden bu araca ulaşılabilir.

Bu araç, kullanıcılara adında yer alan seçenekleri sunar: Depoda bulunan binden fazla uygulama, sürücü veya kütüphanenin kurulumu, sistemde bulunan araçların kaldırılması ya da güncellenmesi… İşlem yapılmak istenen yazılım ilgili olduğu başlığın altından ya da Arama seçeneği kullanılarak bulunabilir. Pardus için hazırlanmış ve sistemle son derece uyumlu hale getirilmiş bu programların bu depodan kurulması önerilen ve desteklenen çalışma modelidir. 

Bunun dışında çeşitli nedenlerle vazgeçilmez öneme sahip ve .exe biçiminde olan programlar için Wine uygulaması bir çözüm yaratabilir. Wine, .exe biçiminin ait olduğu Windows platformunun mimarisini öykünen özgür bir yazılımdır. Basit programların, özellikle de sınırlı sonuçlar almaya yönelik, belirli bir çıktı ihtiyacı için çalıştırılması gereken programların (muhasebe ya da mevzuat programları gibi) çalıştırılması imkânını sunabilir.

Bu alternatifi sunan Wine temel alınarak hazırlanan ve özel yazılımları çalıştırmaya odaklanan PlayOnLinux adlı program Pardus depolarından edinilebilir. PlayOnLinux, Pardus ile birlikte sunulan özgür oyunlarla doymayan kullanıcılar için World of Warcraft, Need For Speed gibi yüzlerce popüler PC oyununu çalıştırabilecek bir altyapı sunar.

Bu noktada hatırlatılması önemli bir nokta: Pardus’un sunduğu belirli bir alternatif sunduğu durumlarda, Wine ile Windows ortamına ait programları çalıştırmaya çalışmak verimli bir yöntem olmayacaktır. Örneklemek gerekirse MSN hesabına bağlanmak için Kopete ya da aMSN gibi programlar, Microsoft tarafından yayınlanan Windows Live Messenger programını Wine ile çalıştırmaya tercih edilmelidir. Her program belirli bir platformda daha başarılı sonuçlar vermeye yönelik özel ayarlar ve avantajlarla gelir. Microsoft’un Windows Live Messenger programı kuşkusuz Windows üzerinde güçlü ve geniş olanaklar sunan bir program olarak ilk tercihlerden biri olacaktır, ancak Pardus üzerinde çalışması planlanmadığı için Kopete/aMSN kadar başarılı olmaz. Çirkin ördek yavrusu masalındaki gibi…

Ağ Ayarları

Bu konuda da bir Pardus kullanıcısının sisteme ilk giriş yaptığı ana dönmekte yarar var. Kullanıcıları karşılayarak kişisel kullanım seçeneklerini yapılandıran Kaptan Masaüstü ilk ağ ayarları için de gerekli bilgileri alarak kaydeder. Bu adım ya da Kaptan Masaüstü’nün soruları ilk aşamada atlandıysa, TASMA’da İnternet ve Yerel Ağ başlığı altında Ağ Yöneticisi aracı kullanılarak modem, ethernet ve kablosuz ağ bağlantıları yönetilebilir. Bu araçla her bağlantı türüne ait birçok farklı bağlantı bilgileri kaydedilerek ağ ayarları değiştiğinde uygun profil seçilerek bağlantı sağlanması mümkün olur.

Özellikle dizüstü bilgisayar kullanıcılarının sık bulundukları ortamlarda defalarca aynı bilgileri girmesine gerek kalmaz. Özellikle bu açıdan bir başka pratik seçenek de Programlar > Sistem altında bulunan Ağ Programcığı’dır. Bu programcık Ağ Yöneticisinde kayıtlı profillerin görev çubuğundaki bir simgeye tıklayarak değiştirilebilmesine olanak sağlar.

Donanım Tanıtma

Bir donanımın ihtiyaçlara doğru yanıt vermesini sağlayan temel unsur sürücüdür. Pardus, bilgisayarda bulunan donanımları kurulum sırasında uygun sürücüler kullanarak yapılandırır, böylece sistem kurulum tamamlandığı an, ek bir işlem yapmaya gerek kalmadan çalışmaya hazır olarak açılır. Kendi sürücüleriyle daha yüksek verim sağlayan donanımlar (NVidia, ATI gibi ekran kartları gibi…) için bu sürücüler depoda bulunuyorsa PiSi, lisans ya da benzeri nedenlerle depoda bulunmayan sürücülere ihtiyaç varsa “NASIL?” belgeleri kullanılarak gerekli işlemler tamamlanır. Bu belgelere ve bu yazıda değinilmeyen çeşitli donanımların tanıtılmasına ilişkin belgelere Pardus’un 11 ayrı dilde yayın yapan Wiki’sinden (pardus-wiki.org) ulaşılabilirsiniz.

Yazıcılar/Tarayıcılar

Pardus CD’si onlarca çeşit marka/model yazıcının çalışması için gerekli olan sürücü paketlerini bünyesinde barındırmaktadır. Pardus 2008 ile birlikte gelen otomatik yazıcı tanıtma özelliği sayesinde Pardus CD’si ile birlikte sürücüleri sisteme kopyalanmış yazıcılar, hiçbir işlem yapılmadan otomatik olarak tanınarak kullanıma hazır hale gelmektedir. Yazıcınızı bilgisayara bağlayıp yazıcının güç düğmesine basıp birkaç saniye bekledikten sonra TASMA > Çevre Birimler > Yazıcılar yolunu izleyerek yazıcınızın otomatik olarak tanınıp tanınmadığını öğrenebilirsiniz. Ya da bir OpenOffice.org belgesi açıp yazdırma menüsüne girerek yazıcınızın tanış olup olmadığını görebilirsiniz.

Pardus CD’sinde yer almayan çok sayıda yazıcının sürücü paketleri ise  indirilmeye hazır biçimde paket depolarında yer almaktadır. İstenirse bu sürücüler Paket Yöneticisi aracılığıyla indirilip elle tanıtma gerçekleştirilebilir (bkz.).

Doğrudan bilgisayarınıza bağlı olmayan ağ üzerinden paylaşımlı kullanılan yazıcıların kullanılması için ise yine TASMA > Çevre Birimler > Yazıcılar yolu izlenerek elle tanıtma gerçekleştirilir. Konuyla ilgili olarak Windows Ağında Yazıcı Kullanmak yazısından faydalanabilirsiniz.

Gelelim tarayıcılara. Pardus CD’si ile birlikte sisteme kurulan SANE isimli sürücü paketi, pek çok tarayıcının ya da tarayıcı özelliği olan yazıcıların tarayıcı özelliğinin hiçbir ek işlem yapılmadan kullanılabilmesini sağlamaktadır. Tarama işlemi için, bize kılavuzluk eden program ise Kooka‘dır. Pardus CD’si ile birlikte kurulu gelen bu programa, Pardus > Programlar > Grafik Programlar > Kooka yolu üzerinden ulaşabilirsiniz. Cihazınız açık iken Kooka’yı açın ve taramaya başlayın. Kooka’ya alternatif olarak Paket Yöneticisi aracılığıyla Xsane programını kurup kullanabilirsiniz.

Yazıcı ya da tarayıcınızın tanıtılması ile ilgili herhangi bir sorun yaşamanız halinde öncelikle Pardus-Wiki’nin Donanımbölümünde cihazınız ile ilgili bir sayfanın hazırlanmış olup olmadığına bakınız.

Ekran Kartları

Pardus kurulumu ile birlikte ekran kartınızı yapılandırmaya yönelik bazı sürücü paketleri de sisteminize kurularak otomatik olarak yapılandırılmaktadır. Ekran kartınız ile ilgili herhangi bir sorun yaşamasanız bile 3B uygulamaların (Compiz Fusion, 3B oyunlar gibi) çalışabilmesi için ekran kartınızın kendine has sürücü paketlerini yüklemeniz gerekebilir. Önceleri, yeni kullanıcıları sıkıntıya sokan bu tanıtma işlemi Pardus 2008 ile birlikte gelen Görüntü Yöneticisi isimli araç sayesinde son derece basit bir işlem haline gelmiştir. 

Pardus > Tasma > Sistem Seçenekleri yolu üzerinde yer alan Görüntü Yöneticisi aracını açtığınızda ekran kartınız için önerilen sürücü paketini bildiren bir ileti ile karşılaşırsınız. İletide belirtilen sürücü paketini kullanabilmek için öncelikle Paket Yöneticisi aracılığıyla bu sürücü paketi indirilir, ardından tekrar Görüntü Yöneticisi aracı açılarak yüklenmiş olan bu sürücü paketi seçilir. Ayrıca monitörün modeli, kullanılacak çözünürlük değeri gibi ayarlamalar yapılır.

Eğer yaptığınız değişikliklerden sonra bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda masaüstü açılmaz ise açılış menüsündeyken F3′e basıp Yeniden Tanı seçeneğini kullanarak ilk ayarlara geri dönebilirsiniz.

Masaüstündeki “Sistem” simgesine tıklayarak ekran kartınızın 3B özelliğinin açılıp açılmadığını öğrenebilirsiniz.

Sayısal Fotoğraf Makineleri

Her gün daha yaygınlaşan sayısal fotoğraf makineleri kaydedilen görüntüleri farklı biçimlerde saklar. JPG, PNG, TIFF, RAW gibi dosya türleri, tarihlere göre ayrılmış karmaşık dizinler ve yine özel yazılımlar arasında basitçe geçen hafta karşılaştığı sevimli bir kedinin fotoğrafını bulmak kullanıcı için her zaman basitçe yapılan bir iş olmayabilir. Bu fotoğraf makineleri de yazıcılar, modemler ve diğer tüm donanımlar gibi kullanıcının hayatına yanlarında bir CD ile girerler. Bu CD’nin kaybolması nedeniyle başı ağrıyan insanlar forumları doldurur, fotoğraflarını geri ister. Bu tablo da şimdiye dek ele alınan tüm senaryolar gibi Pardus’ta yaşanmayan bir görüntüyü resmeder.

 
Pardus diğer alanlarda olduğu gibi fotoğraf makinelerinin tanınmasında da kendi sürücülerini ve çözümlerini sunar. Kablo ile sisteme bağlanan bir fotoğraf makinesi olduğunda bir uyarı penceresi açılır ve fotoğrafların sisteme yüklenmek istenip istenmediğini sorar ve kullanıcıyı DigiKam adlı bir fotoğraf albümü yazılımına ulaştırır. DigiKam, kütüphanedeki aile albümlerinin sıcaklık ve kolaylığını günümüz teknolojilerinin etiketleme, sayısal kopya ve görüntü efektleri gibi yenilikleriyle birleştirir.

Taşınabilir müzik çalarlar

Sayısal fotoğraf makineleri gibi taşınabilir müzik çalarlar da her geçen gün daha çok insanın tercihi arasına katılıyor ve yine fotoğraf makinelerinde olduğu gibi her biri bir CD ve müzik yüklemek/dinlemek için özel yazılımlar, sürücüler sunuyor. Pardus’ta müzik çalarlar ve müzik dosyaları tek bir programla yönetilebilir: Amarok.

iPod, Creative gibi markaların yanı sıra MTP (Music Transfer Protocol) kullanan tüm MP3 çalarları tanıyan Amarok, İnternet radyolarını dinlemek, sanal müzik dükkânlarından alışveriş yapmak, şarkı sözleri indirmek, albümlerin kapaklarını arşivlemek gibi görevleri de başarıyla yerine getirir. Bu alandaki bir başka yenilik olan, Last.fm de Amarok ile birlikte çalışır.

 

Özgürlükİçin notu: Bu güzel yazısı için Pardus geliştiricilerinden Koray LÖKER ve yazıyı Pardus 2008 için güncelleyen Hakan ÖZTAŞ’a teşekkürlerimizi sunarız…

Pardus 2008’i bilgisayarımıza kuruyor ve bilgisayarımızı yeniden başlatarak ilk defa açıyoruz. Ve Pardus 2007’den tanıdığımız bir yüz karşımıza çıkıyor: Kaptan Masaüstü, yenilenen arayüzü, güncellenen ve eklenen özellikleri ile bizleri karşılıyor.

“Kaptan Masaüstü”nde ilk adımımızı fareyi yapılandırmak için atıyoruz. Bu bölümde, dosya ve dizinleri açarken kullanacağımız tıklama sayısını ve faremizdeki düğmelerin sırasını ayarlayabiliyoruz. Bunlara ek olarak, eğer faremizde bir kaydırma tekerleğimiz varsa bu tekerleğin hareket yönünü de tersine çevirebiliyoruz. İleri’ye bastığımızda ayarlarımız kaydediliyor ve diğer ekrana geçiyoruz.

Şimdi “panel” ile ilgili ayarlarımızı yapacağız. 4 farklı seçenek arasından panel görünümümüzü belirleyebiliyoruz. Bu seçenekler sırasıyla Klasik, Modern, Transparan ve Yeni Jenerasyon. Ayrıca “Gelişmiş Kickoff stili menü kullan”ı seçerek Pardus menümüzü gelişmiş menü ile değiştirebiliyoruz.

Yaptığımız tüm değişiklikleri tanıtım amaçlı küçük bir önizleme penceresinden görebildiğimiz gibi istersek “Önizleme” tuşuna basarak sistemimizde yaptığımız değişikleri birebir de görebiliriz. “İleri”ye bastığımızda ayarlarımız kaydediliyor ve diğer ekrana geçiyoruz.

Burada masaüstü sayımızı ayarlayacağız. Eğer birçok pencere ile birlikte çalışıyorsanız, bu pencerelerin düzeni sizin için önemli bir konudur. Pardus 2008’in bizlere sunduğu sanal masaüstleri sayesinde artık pencereler arasında kaybolmak yerine belli bir düzen içerisinde tamamen işimize odaklanabileceğiz. Masaüstü sayımızı belirledikten sonra -faremizin tekerleği varsa- fare tekerleğini oynattığımızda masaüstlerini değiştirmek isteyip istemediğimizi belirleyebiliriz. Şimdi “ileri”ye basıyoruz ve böylece ayarlarımızı kaydediyoruz.

Diğer ekranda, seçeceğimiz bir duvar kağıdı ile masaüstümüzü süsleyeceğiz. Bildiğiniz gibi artık geniş ekran monitör kullanan kullanıcı sayısında büyük bir artış var. Bu kısımda aynı resmin hem normal hem de geniş ekranlar için olan versiyonunu görmek mümkün. Bunun için ekranın altındaki “Tüm çözünürlükleri göster” seçeneğine basıyoruz. Pardus 2008’in bizlere sunduğu duvar kağıtlarını denemek istersek üstüne tıklamamız yeterli. Tıkladığımız resim hemen masaüstümüze yerleşecek. “İleri” ile ayarlarımızı kaydederek diğer ekrana geçiyoruz.

Bu ekranda ağ ayarlarımızı yapacağız. Pardus 2008 kullandığı en son kernel sürümü ve sağladığı üstün donanım desteği sayesinde, eğer varsa, ethernet ve kablosuz ağ kartınızı tanıyacaktır. Bağlantı oluşturmak istediğimiz donanımı seçip, ayarlarımızı yaptıktan sonra bağlantımız oluşacaktır. Artık bu bağlantıyı kullanarak internete girebiliriz. “İleri”ye tıkladığımızda ağ ayarlarımız kaydedilecek ve son adıma geçeceğiz.

Son adımımızda paket ayarlarını yapacağız. Paket yöneticisinin sistem çekmecesi içine yerleşmesini isteyip istemediğimizi ve eğer istiyorsak ne kadar sıklıkla güncelleştirmelerin kontrol edileceğini belirleyebiliyoruz. Bunlara ek olarak, katkı deposunu sistemimize ekleyip eklememek istediğimize de karar verebiliyoruz. Bundan sonraki ekran, “Kaptan”ın görevinin sonlandığı ve bizlerin “Görüntü Yöneticisi”, “Tasma”, “Kullanıcı Grupları ve Yardım Sayfaları” gibi uygulamalara yönlendirildiğimiz bir bölüm.

Ekran Yapılandırmak

Kaptan ile sistemimizdeki gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra sıra ekran kartı sürücülerimizi kurmaya geliyor. Anılarımızı tazeleyelim: Pardus 2007’de ekran kartımızın modeline uygun paketleri depodan indirip kurduktan sonra nvidia-xconfig komutu verip xorg’u yeniden başlatarak ekran kartı sürücülerimizi yapılandırabiliyorduk. Peki Pardus 2008 için durum nedir? Ekran kartımızın modeline uygun olan paketleri indiriyor ve kuruyoruz. Bundan sonrası Pardus 2007’den biraz farklı. Sonraki işlemler için Pardus 2008 ile birlikte gelen gerçekten yetenekli bir uygulama bekliyor bizleri. Uygulamamızın adı: “Görüntü Yöneticisi”. “Görüntü Yöneticisi”ne Tasma -> Sistem Seçenekleri -> Görüntü Yöneticisi yolu ile ulaşabiliyoruz. Görüntü Yöneticisi’nde iki ana bölüm bulunmaktadır. Bunlar; “Ekranlar” ve “Aygıtlar”dır.

“Ekranlar” bölümü altında, ekranlarımızı algılatabilir, tanıtabilir; ayrıca ekranımızın çıkışı ve çözünürlüğü gibi ayarları yapabiliriz. Eğer birden fazla monitörle çalışıyorsak “Klon Modu”nu ya da “Uzatılmış Mod”u seçerek, ekranlarımızdaki görüntülerin durumunu istediğimiz gibi ayarlayabiliriz. Ekranlarımızdaki bu büyük değişikliği sadece bir tıkla gerçekleştirdiğimizi hatırlatmak istiyorum . 

“Aygıtlar” bölümü altında ise ekran kartımızı ve ekranımızı yapılandırabiliyoruz. Mesela ekran kartı sürücümüzü güncelleştirmek için yapmamız gereken tek şey, gerekli paketleri yükledikten sonra, Tasma -> Sistem Seçenekleri -> Görüntü Yöneticisi -> Aygıtlar -> Ekran kartı yapılandır yolunu izleyerek donanımımıza uygun olan sürücüyü listeden seçmek ve bilgisayarımızı yeniden başlatmak. Her şey bu kadar basit .

Diğer Ayarlar

Tüm bu yeniliklerden başka Tasma -> Görünüm ve Temalar yolunu izleyerek de simge seti, pencere, stil gibi ayarları kişisel tercihlerimize göre özelleştirebiliriz. Pardus 2008 elbette ki bunlarla sınırlı değil. Bundan sonrasını keşfetmek sizlere kalıyor. Pardus dolu günler diliyorum .

Bu metin, Windows ortamından Pardus’a geçmeyi düşünenler için bir “ilk adım” yazısıdır.

Bu nedenle, Windows ortamında Pardus 2008.2 Canis aureus kurulan sürümünün ISO dosyasını indirmeyi, ardından bir özgür CD/DVD yazma yazılımı olan ImgBurn yazılımını indirip kurmayı ve ISO dosyamızı CD’ye yazmayı anlatacağız.

Bu işlemleri hangi ortamda yaptığımızı açıklamak gerekirse, bu işlemleri gerçekleştirdiğimiz işletim sistemi olarak İngilizce Windows XP Professional Edition ve İnternet tarayıcı olarak Microsoft Internet Explorer 6 kullanıldı.

Pardus 2008.2 Canis aureus kurulum ISO’sunu indirme

www.ozgurlukicin.com adresine girdiğimizde sağ üst köşedeki “İNDİR” resim-yazısına tıklayacağız.

 

Karşımıza çıkan sayfada “Kurulan” ya da “Çalışan” CD’yi indirme seçenekleri ve bu seçeneklerin altında çeşitli yansı adreslerinin bağlantılarıyla kurulum kılavuzu ve sürüm notları yer almaktadır.
 

Biz Pardus sunucusunu seçtik. Bu bağlantının üzerine tıkladığımızda karşımıza bir FTP sunucu dizin listesi çıkmaktadır. Biz, /kurulan/200.2/ dizinini Pardus-2008.2-Canis-aureus.iso dosyasını seçeceğiz.
 

İndireceğimiz dosyanın üzerine tıkladığımızda bize iki seçenek sunulmaktadır.

• a) Dosyayı Çalıştırmak,
• b) Dosyayı Kaydetmek.

Dosyamızı kaydetmek için “Kaydet” düğmesine tıkladığımızda bize dosyayı nereye kaydetmek istediğimiz sorulacak. Dosyayı kaydedeceğimiz yeri seçiyoruz. “Kaydet” düğmesine tıkladıktan sonra dosya indirilmeye başlıyor.

ISO dosyamızı indirdikten sonra sıra, bir özgür yazılım olanImgBurn yazılımını indirmeye geldi.

ImgBurn yazılımını indirmek ve kurmak

Yazılımın İnternet sayfası: www.imgburn.com 

Bu sayfayı açtığımızda karşımıza yatay olarak sıralanmış düğmelerde, yazılım ile ilgili bilgiler (Info), haberler (News), indirme bağlantısı (Download), ekran görüntüleri (Screenshot), kullanım rehberleri (Guides), forum sayfası, görüşler (Reviews), bağlantılar (Links) gibi seçeneklere tıklayarak ulaşabileceğimiz bir menü çıkıyor. Amacımız yazılımı indirmek olduğuna göre soldan sağa ikinci sırada yer alan “Download” düğmesine tıklıyoruz.
 

“Download” düğmesine tıklayınca karşımıza yine farklı yansı seçenekleri çıkmaktadır. Bu farklı yansı adreslerinin konmasının sebebi, eğer indirme bağlantılarından birinde sorun varsa, diğer yansıları deneme şansını sunmaktadır. “BetaNews-Download Now! ” yazılı düğmeye tıklayarak indirmeye başlamadan önce, bu yazılımın sürüm numarasının 2.4.2.0 olduğu ve indirme dosyası büyüklüğünün 1.926 KB olduğu dikkatimizi çekiyor.
 

Karşımıza yeni bir pencere açılıyor ve biz bu penceredeki “Dowload Now” düğmesine tıkladığımızda bize kaydetmeyi mi, yoksa çalıştırmayı mı istediğimizi soruyor.
 

Biz “Save” seçeneğini işaretleyerek kaydetmeyi seçiyoruz.
 

Dosyamız indirilmeye başlanıyor.

İndirme tamamlanınca yüklemenin tamamlandığı haberi veriliyor. 
 

Bu kez, sol baştaki Run (Çalıştır) düğmesine tıklayarak kurulum dosyasını açmak istiyoruz.

Bunun üzerine kurulum sihirbazı açılıyor ve bize Hoş geldin yazısı çıkıyor ve pek sevilen (!) “Next” düğmesine tıklıyoruz.
 

Bu aşamada bize hem masaüstüne hem de hızlı başlatma paneline program simgelerini yerleştirmek isteyip istemediğimiz soruluyor. Biz hepsine yerleşsin istiyoruz ve bir kez daha “Next” düğmesine tıklıyoruz.
 

Kurulum bitmeden önce bize bir detay soruluyor. ImgBurn yazılımının düzenli olarak yeni bir sürümünün çıkıp çıkmadığını denetlemesini isteyip istemediğimizi; eğer istiyorsak bunun yapılabilmesi için İnternet bağlantısının sağlanmış olması gerektiğini vurguluyor. Biz “Evet” düğmesine basıyoruz.
 

Gelen ekranda ImgBurn kurulumunun bittiğini, sihirbazı kapatmak için bitir (Finish) düğmesine basmamız gerektiği belirtilirken, bir yandan da tıklanmış bir minik kutucuk yanında “Run ImgBurn ” belirtisini görüyoruz. Bu belirti bize, “Finish” tuşuna bastığımızda sihirbazın kapanacağını ve ardından ImgBurn uygulamasının başlayacağını anlatıyor.
 

Uygulama başlar başlamaz, “Beni nereye kurdular? Hangi işletim sistemine? Nasıl bir RAM ortamına? Hangi CD/DVD yazıcılar var burada?” sorularının cevabını arayıp buluyor. Bu bilgiler de ImgBurn log dosyasında sırayla yer alıyor.

Pardus 2008.2 Canis aureus ISO’sunu yazdırmak

Sıra ISO dosyamızı yazmak üzere boş bir CD-R takmaya gelince yazılım bunu da algılıyor ve taktığımız boş CD-R ile bilgileri bize gösteriyor. Bize “ne yapmamızı istediğimizi” soruyor ve biz de “Write image file to disc” seçeneğini işaretleyerek, ISO dosyası yazacağımızı bildiriyoruz.
 

Şimdi, ISO dosyamızı yüklemek üzere “Source” yazan pencerenin hemen altındaki “Please selecek a file – Lütfen bir dosya seçin” yazısının hemen yanına gidiyor ve açma simgesini tıklıyoruz.
 

Ve biraz önce indirdiğimiz “Pardus-2008.2-Canis-aureus.iso” dosyasını seçiyor ve “Open” dğmesine tıklıyoruz.
 

Sıra, yazma hızımızı seçmeye geldi. Sağ alt köşedeki “Settings ” ayarlar kısmından “Write Speed ” yazma hızımızı “16x ” olarak seçiyoruz.
 

Yazma modunun DAO (Disc-At-Once) olması için ise program menüsünden soldan dördüncü sıradaki “Tools” Araçlar’a gidip, en alttaki “Settings” Ayarlar’ı tıklıyoruz.
 

Karşımıza bir sürü seçenekten oluşan yeni bir ekran geliyor. Buradan da yine soldan dördüncü sırada yer alan “Write” kutusunu seçiyoruz. Soldaki “Options” Seçenekler’in altında yer alan “Write Type” Yazma Türü mini kutucuğundaki seçeneğini “DAO/SAO ” olarak ayarladıktan sonra sağ alt köşedeki OK düğmesine tıklıyoruz ve yazılımın ana penceresine geri dönüyoruz.
 

Programın ana ekranının altında, solda yazma simgesi var. Hatta bu simgenin üzerine tıklamak üzere faremizi getirdiğimizde, sarı yardım ekranında “Write” yazdığını görüyoruz. Böylece, bu simgeye tıkladığımızda “Yaz” emrini vereceğimiz anlaşılıyor.
 

Simgeye tıklıyoruz ve yazma işlemi başlıyor.

Yukarıda “verify” yani denetle seçeneği tıklandığı için, CD yazma işlemi bittikten sonra yazılan veri sınanıyor. Sınama işlemi sırasında Verify” kutucuğunun solunda yer alan “Eject Tray” seçeneğini işaretliyoruz. Amacımız, sınama dæhil tüm işlem bittiğinde, CD’nin çıkarılmasıdır.
 

Ve işlem tamamlanıyor, CD çıkarılıyor. Ve tekrar giriyor. “Verify” seçeneğini seçtiğimiz için yazılan veri kontrol ediliyor.
 

Yazılan veri kontrol edildikten sonra işlem tamamlanıyor ve CD dışarı çıkarılıyor. Artık elimizde Pardus 2008.2 Canis aureus kurulum CD’si var.
 

Biz kurulum CD’mizi 16x hızında ve DAO modunda yazdık. Bilgisayarınızdaki CD/DVD yazıcının hızı daha yüksek olsa da, işletim sistemi kurulum CD’lerinin yazımında 16x üzeri hızlar tavsiye edilmez.

Daha önce bilgisayarımın Windows bölümünde kurulu olan “Nero 7 Ultra Edition” uygulamasını hemen siliyorum. Ve silme işlemine başlamadan önce Nero’nun bilgisayarımda 252 MB yer işgal ettiğini görüyorum. Oysa ImgBurn yazılımı kurulumdan sonra bile sadece 1.57 MB yer işgal ediyor. Üstelik özgür yazılım!

Pardus kurulumu için kullanılan araç özgün bir Pardus teknolojisi olan YALI’dır. YALI adını “Yet Another Linux Installer” cümlesinin ilk harflerinden almaktadır. YALI’nın amacı hızlı ve kolay bir şekilde Pardus 2008′i bilgisayarınıza kurmaktır. Kurulum işlemi için YALI öncelikle bilgisayarınıza ve yapılandırmanıza ilişkin bilgileri sizden alır ve daha sonra kurulum aşamasına geçer. YALI kurulumun her aşamasında ekranın sağ tarafında o adımla ilgili yardım bilgisini de sunmaktadır. 

Kuruluma başlamak için öncelikle bilgisayarınızı CD’den başlayacak şekilde ayarlamanız gerekmektedir. Bu ayar bilgisayarınızın BIOS’unda bulunur. Bu ayar bilgisayarınızın marka ve modeline göre değişebilir. BIOS’dan bu ayarı yaptıktan sonra Pardus 2008 CD’nizi bilgisayarınıza yerleştirin ve bilgisayarınızı yeniden başlatın. 

Giriş ekranı geçtikten sonra karşınıza gelen ekranda Pardus 2008 kurulumuna geçebilirsiniz. Bu ekranda görülen seçenekler ise şunlardır 

Pardus: YALI’yı çalıştırır ve kuruluma geçmenizi sağlar 
Sistemi Sabit Diskten Aç: Sisteminizde yer alan ilk sabit diskin yükleme alanını çalıştırır ve bilgisayarınızda bulunan işletim sistemi açılır.
Bellek Testi: Bilgisayarınızda bulunan RAM belleği test etmeniz ve muhtemel hataları görmeniz için konulan bir test programıdır. 

Vurgu Pardus seçeneğinin üzerindeyken ekranın altında açılış seçeneklerini görebilirsiniz. Eğer deneyimli bir kullanıcı değilseniz bu seçenekleri değiştirmemenizi öneririz.

Pardus 2008 ile birlikte kullanılmaya başlanan bu ön yükleme ekranında klavye kısayollarını kullanmanız mümkündür.

F1 tuşu ile ön yükleme yardımını, F2 tuşu ile dil seçimini, F3 ve F4 tuşları ile grafik ekran ayarlarını ve çözünürlüğü son olarak F5 tuşu ile beraber çekirdek parametrelerini ayarlayabilirsiniz. Tüm ayarları kendinize göre yaptıkta sonra -eğer özel ayar gerektiren bir donanımınız yoksa bu ayarları değiştirmenize gerek yoktur.- enter tuşunu kullanarak kuruluma geçebilirsiniz.

 

Bilgisayarınızın hızına göre YALI’nın yüklenmesi bir kaç dakika alacaktır.

YALI’nın yüklenmesi ile beraber karşınıza ilk olarak lisans ekranı gelecektir. Bu ekranda size yazılım ile ilgili tüm özgürlükleri veren GNU GPL lisansını okuyabilir ve eğer bu lisans şartlarını kabul ediyorsanız Kabul Ediyorum seçeneğini işaretleyip kuruluma devam edebilirsiniz.

Eğer yardımı görüntülemek isterseniz “Yardımı Göster” düğmesine tıklayın. Sürüm notlarını merak ediyorsanız “Sürüm Notları” düğmesi ile bu notları görüntüleyebilirsiniz.

Geri ve İleri düğmelerini kullanarak kurulumda ilerleyebilir ya da değiştirmek istediğiniz bir konu olursa geri gidebilirsiniz.

 

İkinci ekranda CD doğruluğunu kontrol edebilirsiniz. Bu adım sorunsuz bir kurulum için son derece önemlidir. “CD Doğruluğunu Kontrol Et” düğmesine bastıktan sonra YALI, CD’de bulunan her paketi kontrol edecektir. CD kontrolü bittikten sonra “İleri” düğmesini kullanarak kuruluma devam edin. 

 

Üçüncü ekranda klavye haritanızı seçebilirsiniz. Kullandığınız dil ile klavye farklılık gösterebileceği gibi Türkçe klavye kullanan kullanıcılar ise Q ya da F klavye alışkanlıklarına göre klavye haritalarını seçebilirler. Klavye haritanızı seçtikten sonra seçim kısmının altında yer alan kutuyu kullanarak, klavyenizin doğru ayarlanıp ayarlanmadığını kontrol edebilirsiniz.

 

Dördüncü ekran, tarih, saat ve zaman diliminizi ayarlayabileceğiniz ekrandır. Tarihi, saati ve bulunduğunuz yeri düzenleyebilirsiniz. Yaptığınız ayarlar donanım saatinizin ayarlarını da güncelleyecektir. 

 

Beşinci ekranda kullanıcılarınızı ayarlayabilirsiniz. Sisteme bir kullanıcı eklemek için ekranın üst kısmında bulunan ilgili kısımları doldurun. Gerçek adınızı ve kullanıcı adınızı girdikten sonra parolanızı girin ve “Kullanıcı Ekle” düğmesine basarak sisteme kullanıcınızı ekleyin. Kullanıcı adınız büyük-küçük harfe duyarlıdır. Kullanıcı isminde aksanlı harfler ve noktalama işaretleri kullanamayacağınız gibi kullanıcı adınızla parolanız aynı olamaz. 

Eğer eklediğiniz kullanıcıya yönetici haklarını vermek istiyorsanız, kullanıcıyı eklemeden önce ilgili kutucuğu tıklayarak kutuya onay işareti koymayı unutmayın. 

Sisteme bir ya da daha fazla kullanıcı eklediğinizde bunlardan birinin otomatik olarak oturum açmasını istiyorsanız kullanıcıyı ekledikten sonra “Otomatik Giriş Kullanıcısı” listesinden bu kullanıcıyı seçebilirsiniz.

Eğer eklediğiniz kullanıcılardan birinde herhangi bir hata yaptıysanız bu kullanıcının bilgilerini düzenleyebilirsiniz. Kullanıcı listesinden eklediğiniz kullanıcıyı seçin ve ekranın üstünde değiştirmek istediğiniz bilgiyi düzenledikten sonra “Kullanıcıyı Güncelle” tuşuna basın.

Eğer eklediğiniz bir kullanıcıyı silmek isterseniz kullanıcı listesinden istediğiniz kullanıcıyı seçin ve “Seçili Kullanıcıyı Sil” tuşuna basın.

Tüm kullanıcılarınızı ve otomatik girişi ayarladıktan sonra kuruluma devam etmek için “İleri” tuşuna basın.

 

Altıncı ekran yönetici ayarlarını yaptığınız ekrandır. Her linux sisteminde, o sistem üzerinde tam yetkisi bulunan bir sistem yöneticisi hesabı vardır. Bu sistem yöneticisi hesabının kullanıcı adı root olup bu kullanıcının parolasına sisteminizle ilgili önemli işlemleri gerçekleştirirken ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu yüzden bu parolayı oluştururken unutmayacağınız ama kolaylıkla tahmin edilemeyecek bir parola seçmeye özen gösterin.

Parolanızı girdikten sonra sisteminizin adını da belirleyebilirsiniz. Makine adı kısmından verebileceğiniz isim sisteminizi bir ağ üzerinde konumlandırdığınız zaman bilgisayarınızın ismi olarak gözükecektir.

 

Yedinci ekran disk bölümlendirme ekranıdır. Bu ekranda yapacağınız ayarlar diskinizin üzerinde yer alan verileri silebileceğinden yaptığınız ayarların doğruluğundan ve mevcut diskinizde yer alan bilgilerin mutlaka bir yedeğini aldığınızdan emin olun.

YALI bu yeni sürümü ile Pardus 2008 kurulumu için size üç seçenek sunmaktadır. Bunlardan ilki, boş alanı otomatik olarak biçimlendirmek ya da diğer alanların boyutlarını değiştirerek bir boş alan yaratmaktır. Diğer bir seçenek sabit diskinizin tamamını Pardus kurmak için kullanmak ve son seçenek ise bölümlendirme ayarlarının el ile kullanıcı tarafından yapılmasıdır.

 

İlk seçenek olan boş alanı otomatik biçimlendir ya da diğer bölümleri boyutlandırmayı deneyi seçip bilgisayarınızda bulunan ve Pardus kurmak istediğiniz sabit diski seçin. İleri tuşuna basarak kuruluma devam edebilirsiniz.

İkinci seçenek olan otomatik olarak bölümlendir ve biçimlendir seçeneğinde ise kurulumu yapacağınız sabit disk Pardus tarafından otomatik olarak bölümlendirilir ve biçimlendirilir. Pardus kuracağınız sabit disk üzerinde yer alan tüm bilgiler silineceği için bu seçeneği kullanırken dikkatli olmalısınız.

Diskimi kendim bölümlendireceğim seçeneğini seçip ileri tuşuna bastığınız zaman el ile bölümlendirme ekranı açılacaktır. Bu ekranda mevcut disklerinizi görüntüleyip bu disklerin üzerinde yer alan bölümleri ayarlayabilirsiniz. Eğer bir bölümü silmek isterseniz o bölümü seçin ve Bölümü Sil deyin. Aynı şekilde disk bölümünü yeniden boyutlandırabilirsiniz.

Tüm disk bölümlerini de tek bir seferde silmeniz mümkündür. Bunun için ekranın üst tarafında yer alan tuşu kullanın.

Diskinizde yer alan boş alanda ya da mevcut bir bölümü Pardus kullanımı için biçimlendirmeniz mümkündür. Pardus kurulumunda seçmeniz gereken ve seçimi ihtiyari olan bazı disk bölümleri vardır.

Zorunlu disk bölümü olarak Pardus sistem dosyalarının konacağı bir bölüm yaratmalısınız. İsteğe bağlı olarak kullanıcı dosyalarının da yer alacağı bir bölüm yaratabilirsiniz. Bu sayede sisteminizde bir sorun meydana gelse bile kullanıcı dosyalarınız zarar görmez. Ayrıca yeni sistem kurulumunda yarattığınız bu alanı kullanıcı dizini olarak gösterip ayarlarınızın ve kişisel dosyalarınızın kurduğunuz yeni sisteme de aktarılmasını sağlayabilirsiniz.

İsteğe bağlı olarak yaratılabilecek bir diğer alan ise takas alanıdır. Eğer 1 GB altında bir RAM belleğe sahipseniz RAM’inizin iki katı kadar bir takas alanı yaratmanız tavsiye edilir.

Son olarak YALI’nın bu son sürümü ile gelen bir yenilikten daha bahsedelim. Eğer isterseniz genel depolama ihtiyaçlarınız için bir alan yaratmanız mümkün. Bu alanın biçimi ext3, ntfs ya da fat 32 olabilir. Bir disk bölümü ile ilgili seçim yaptığınızda bu seçimin onaylamak için Uygula düğmesine basmanız gerektiğini unutmayın.

Tüm disklerinizi bölümlendirip gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra eğer hazırsanız ileri tuşuna basın.

 

Kurulumdan önce son ekranda ise GRUB ön yükleyicisini nereye kurmak istediğiniz sorusuna cevap vermeniz gerekmektedir. GRUB, Linux, Windows ve diğer işletim sistemlerinin tek bir bilgisayarda olması durumunda kullanıcının istediği işletim sistemi ile çalışabilmesine olanak sağlamak için yazılmış bir ön yükleme yöneticisidir. Pardus 2008 ile beraber sisteminizde o anda kurulu olan diğer işletim sistemleri tanınarak GRUB menüsüne otomatik olarak eklenecektir. Kurulum ekranında ise cevap vermeniz gereken soru GRUB’ın hangi sabit diske kurulacağı şeklindedir. 

Eğer özel bir ayar yapmayı düşünmüyorsanız en mantıklı seçenek GRUB’ı açılış diskinin başına kurmaktır. Bu sayede bilgisayarınızı başlattığınızda otomatik olarak GRUB ile karşılaşırsınız. Bir diğer seçenek olarak GRUB’ı Pardus yüklü olan diskin başına kurabilirsiniz. Bu durumda Pardus’u başlatmak için Pardus yüklü olan diskin açılış diski olarak atanması gerekir. Son seçenek ise GRUB’ın kurulmaması yönündedir. Bu seçeneği eğer uzman bir kullanıcı değilseniz ve ne yaptığınızı bilmiyorsanız seçmeniz önerilmez.

ileri tuşuna bastığınızda YALI size kuruluma başlayacağını ve sabit disklerinizi biçimlendireceğini söyleyen bir mesaj çıkaracaktır. Eğer herşeyden eminseniz “Tamam, devam et” deyin ve kurulumun geri kalanında Özgürlükİçin topluluğunun sizin için hazırladığı Pardus ile ilgili bilgileri içeren mesajları okuyarak işletim sisteminizi yakından tanıyın. 

 

Kurulum tamamlandıktan sonra karşınıza gelen ekranda ileri düğmesine tıklayın. Kurulum CD’si otomatik olarak çıkarılacak ve sizden bilgisayarınızı yeniden başlatmanız istenecektir. Bilgisayarınızı yeniden başlattıktan sonra Pardus 2008′in keyfini çıkarabilirsiniz.

Pardus 2008′i çalıştırma ve sisteme giriş:

Pardus 2008′i bilgisayarınıza yükledikten sonra bilgisayarınız ilk olarak yeniden başlattığınızda karşınıza GRUB ekranı gelecektir. Bu ekranda Pardus 2008′in yanında o anda bilgisayarınızda kurulu olan diğer işletim sistemleri de görüntülenir. Başlatmak istediğiniz işletim sisteminin üstüne gelerek <enter> tuşuna basarak o işletim sisteminin çalışmasını sağlayabilirsiniz.

Pardus ile ilgili çekirdek güncellemeleri yaptığınız zaman yeni çekirdekler bu listeye otomatik olarak eklenecektir. Eski çekirdekler ise herhangi bir sorun çıkması durumunda sisteminizi açabilmeniz için listede kalmaya devam edecektir. Bu listeyi TASMA aracılığı ile düzenlemeniz mümkündür. 

Sisteminiz açıldığında eğer otomatik giriş yöneticisi seçilmediyse kullanıcı adınızı ve parolanızı girmenizi isteyen KDM ekranı sizi karşılayacaktır. Kullanıcınızı seçin ve parolanızı girin. Masaüstünüz yüklendikten sonra sizi Pardus ile ilgili temel masaüstü ayarlarını yapmanız için Kaptan karşılayacaktır. Kaptan ile ilgili ayrıntıları kılavuzun devamında bulabilirsiniz.
Kaptan ile temel ayarları yapılandırma

Pardus 2008′i ilk defa çalıştırıp masaüstüne geldiğinizde sizi Kaptan karşılayacaktır. Kaptan, masaüstü ve Pardus ile ilgili ilk yapmanız gereken ayarlarda size yol gösteren özgün bir Pardus teknolojisidir.

Kaptan ilk ekranında size hoşgeldiniz demektedir. Ekranın sol tarafında o an yapılandırma sihirbazının hangi adımında olduğunuzu görebilirsiniz. İleri tuşu ile devam edin. Eğer Kaptan’dan çıkmak istiyorsanız İptal tuşunu kullanabilirsiniz.

 

Kaptan öncelikle fare kullanma alışkanlığınıza göre farenizi yapılandıracaktır. Hangi elinizle fare kullandığınızı seçebilir, dosyaları tek tıklama ile mi yoksa çift tıklama ile mi açmak istediğinizi belirleyebilir ve kaydırma tekerleğiniz varsa tekerleğin hareketini ters yöne çevirebilirsiniz.

Tüm bu ayarları yaptıktan sonra ileri diyerek bir sonraki ekrana geçebilirsiniz.

 

Bu adımda panelinizi yapılandırabilirsiniz. Pardus size farklı panel ve menü seçenekleri sunarak kendinize özel bir kombinasyon yapmanıza izin verir. Klasik panel görünümü yanında yeni nesil, transparan ya da modern panel görünümlerini kullanabilir ve Pardus menünüzü gelişmiş stil ile değiştirebilirsiniz. Listeden yaptığınız seçim ekran görüntüsü olarak Kaptan’dan size gösterilecektir. Eğer yaptığınız seçimi denemek istiyorsanız “Önizleme” tuşuna basmanız yeterlidir. İleri dediğinizde son yaptığınız ayar kaydedilip menünüz buna göre yapılandırılacaktır. 

Bu ayarı daha sonra Tasma’dan değiştirmeniz mümkündür. 

 

Devam eden adımda masaüstü sayısını ayarlamanız mümkündür. Aynı anda birden fazla pencere ile çalışan kullanıcılar irili ufaklı bir sürü pencerenin karışması nedeni ile sıkıntı duymaktadır. Bunu engellemek için Pardus 2008 ile birden fazla sanal masaüstü yaratmanız mümkündür. Bu sayede pencereleri masaüstleri arasında transfer edebilir ve daha toplu bir masaüstünde rahatlıkla çalışabilirsiniz. Pardus 2008 aynı anda 16 adet masaüstü ile beraber çalışmaya izin vermektedir. 

 

Kaptan’ın bir sonraki adımı duvar kağıdınızı belirlemekle ilgilidir. Pardus 2008 kurulumu ile beraber sizlere kullanabileceğiniz güzel duvar kağıtları sunmaktadır. Ayrıca geniş ekran kullanıcıları için bu duvar kağıtlarının bir de geniş ekran sürümü Pardus ile beraber gelmektedir. Bir duvar kağıdını seçtiğinizde arka planda otomatik olarak görüntülenecektir. Geniş ekran duvar kağıtları için sol altta bulunun tüm çözünürlükleri göster kutusunu tıklayın. Duvar kağıdınızı seçtikten sonra Kaptan ile sisteminizi ayarlamaya devam edebilirsiniz. 

 

Kaptan ağ tercihlerinizi de ayarlamanıza izin vermektedir. Burada başlangıç için bir kablolu ya da kablosuz ağ oluşturmanız mümkündür. Eğer ağ yöneticisi ile ilgili daha fazla bilgi almak istiyorsanız kılavuzumuzun ilgili kısmına bakabilirsiniz. Eğer bir ağ bağlantınız varsa bu bağlantıyı oluşturun ve devam edin. 

 

Kaptan son adımda Paket yöneticisi ile ilgili ayarları yapmanızı isteyecektir. Paket yöneticisi Pardus’un paket sistemi olan PiSi’nin grafik arayüzüdür. PiSi ve Paket Yöneticisi ile ilgili ayrıntılı bilgiyi kılavuzumuzun ilgili kısmında bulabilirsiniz. Paket yöneticisinin sistem çekmecesine yerleşmesini ve belli aralıklarla güncellemeleri kontrol etmesini seçebilirsiniz. 
Eğer sisteminize katkı deposunun eklenmesini istiyorsanız Kaptan aracılığı ile katkı deposunu da sisteminize ekleyebilirsiniz. Katkı deposunu sisteminize eklemeniz için yönetici (root) parolasına ihtiyacınız olacaktır.

 

Bu son adımı da tamamladıktan sonra Kaptan size veda edecektir. Kaptan’dan çıkmadan önce hoşçakalın ekranında yer alan diğer programlara da göz atabilirsiniz. Bunlar Pardus’un özgün teknoloji ürünleri olan Görüntü Yöneticisi ve Tasma ile Pardus’un topluluk kaynaklarını bulabileceğiniz web sitesinin kısa yoludur. 

Kaptan’dan çıkmanızla beraber Pardus 2008′in internetten indirilmesi ve CD’ye yazılması ile başlayan ve kurulum ile ilk yapılandırmayı kapsayan “Yükleme Sürecini” tamamlamış oluyorsunuz. 

Pardus ile özgürlüğe bir adım daha…